تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات؛ علائم، علتها و زمان تعویض
اگر خودروی شما اتومات است و اخیراً سنگین گاز میخورد ولی شتاب نمیگیرد، خیلی وقتها مشکل از «تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات» است. کلاچ در گیربکس اتومات بر خلاف گیربکس دستی با پدال جدا نیست، اما صفحهها و دیسکهای اصطکاکی داخل خود گیربکس وظیفه درگیر و آزاد کردن دندهها را دارند و با مرور زمان تمام میشوند. بیتوجهی به این مسئله میتواند به سوختن روغن، خرابی هیدرولیک گیربکس و حتی نیاز به تعمیر اساسی منجر شود.
در ادامه، تمام علائم تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات، علتها، روش تشخیص و زمان مناسب تعویض را به زبان ساده توضیح میدهیم.
علائم تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات
شناخت نشانهها مهمترین قدم است. اگر یکی از موارد زیر را تجربه میکنید، احتمالاً صفحه کلاچ گیربکس اتومات شما در حال تمام شدن است:
۱. بالا رفتن دور موتور بدون شتاب مناسب
رایجترین علامت این است که پدال گاز را فشار میدهید، دور موتور بالا میرود اما سرعت خودرو به همان نسبت زیاد نمیشود. این حالت «لغزش کلاچ» است؛ یعنی صفحهها قدرت موتور را کامل به گیربکس منتقل نمیکنند.
۲. بوی سوختگی از ناحیه گیربکس
در ترافیک سنگین، سربالاییها یا هنگام رانندگی طولانی، اگر بوی شبیه بوی لنت سوخته احساس کردید، احتمال دارد که صفحههای کلاچ در حال سر خوردن و داغ شدن باشند. این بو معمولاً بعد از توقف و نزدیک گلگیرهای جلو یا زیر کاپوت بیشتر به مشام میرسد.
۳. تعویض دنده همراه با ضربه و تقه
گیربکس اتومات سالم باید نرم و بدون ضربه دنده عوض کند. وقتی صفحه کلاچ گیربکس اتومات تمام میشود، در زمان تعویض بین دندهها مخصوصاً از ۱ به ۲ و ۲ به ۳، تقه، ضربه یا تکان ناگهانی در اتاق خودرو حس میکنید.
۴. لرزش در شروع حرکت یا هنگام توقف کامل
یکی دیگر از علائم تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات این است که در شروع حرکت، خودرو لرزش دارد، یا هنگام ایستادن کامل، لرزش و کوبش بیشتری به بدنه منتقل میشود. این لرزش نشاندهنده درگیر نبودن کامل صفحه کلاچ با دیسکها است.
۵. تاخیر در درگیر شدن دنده D یا R
وقتی دنده را روی D یا R میگذارید، خودرو باید ظرف یک لحظه آماده حرکت شود. اگر چند ثانیه طول میکشد تا دنده درگیر شود یا در این لحظه لرزش و ضربه حس میکنید، خیلی وقتها مشکل از صفحه کلاچ گیربکس اتومات است که دیگر مثل سابق چسبندگی ندارد.
علتهای اصلی تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات
صفحه کلاچ گیربکس اتومات یک قطعه مصرفی است و دیر یا زود تمام میشود؛ اما بعضی عادتهای رانندگی این روند را چند برابر سریعتر میکنند:
۱. رانندگی پرشتاب و گاز دادن ناگهانی
شتابگیریهای تند، سبقتهای ناگهانی و «تیکآف» گرفتنهای مداوم، فشار زیادی به صفحههای کلاچ و روغن گیربکس وارد میکند. گرمای زیاد باعث میشود لنتهای اصطکاکی زودتر بسوزند و خاصیت خود را از دست بدهند.
۲. نگه داشتن خودرو در سربالایی فقط با گاز
بعضی رانندهها در سربالاییها پدال گاز را نگه میدارند تا خودرو عقب نرود، درحالیکه باید از ترمز دستی یا ترمز پا استفاده کرد. این کار باعث سر خوردن مداوم صفحه کلاچ گیربکس اتومات روی دیسکها و داغ شدن شدید آن میشود.
۳. عدم تعویض بهموقع روغن گیربکس اتومات
روغن گیربکس اتومات علاوه بر روانکاری، وظیفه انتقال فشار هیدرولیک و خنککاری صفحه کلاچ را دارد. اگر روغن دیر تعویض شود یا روغن نامناسب استفاده شود، دما بالا میرود و صفحهها زودتر تمام میشوند.
۴. کشیدن تریلر یا حمل بار سنگین
حرکت مداوم با سرنشین یا بار بیش از حد استاندارد، مخصوصاً در شهرهای گرم یا جادههای کوهستانی، فشار مضاعفی به گیربکس اتومات وارد میکند و باعث کاهش عمر صفحه کلاچ میشود.
۵. بیتوجهی به سرویسهای دورهای
در سرویسهای دورهای، تعمیرکار حرفهای با تست جادهای و بررسی رنگ و بوی روغن، میتواند قبل از خراب شدن شدید، نشانههای اولیه تمام شدن صفحه کلاچ را تشخیص دهد. اگر این سرویسها را جدی نگیریم، اغلب زمانی متوجه میشویم که هزینه تعمیر بسیار بالا شده است.
چگونه تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات را تشخیص دهیم؟
اگر چند مورد از علائم بالا را مشاهده کردید، بهترین کار این است که خودرو را به تعمیرگاه تخصصی گیربکس اتومات ببرید. معمولاً مراحل تشخیص به این صورت است:
تست جادهای
تعمیرکار با رانندگی در شرایط مختلف (شروع حرکت، شتابگیری، سربالایی) رفتار گیربکس را بررسی میکند و میزان لغزش را میسنجد.بررسی روغن گیربکس
اگر روغن تیره، بوی سوختگی داشته باشد یا در آن براده ریز فلزی دیده شود، احتمالاً صفحه کلاچ گیربکس اتومات و سایر قطعات داخلی در حال ساییده شدن هستند.اتصال دستگاه دیاگ
خطاهای مربوط به فشار روغن، لغزش کلاچ و دمای بیش از حد، روی ECU گیربکس ثبت میشود و با دیاگ قابل مشاهده است.در صورت لزوم، باز کردن گیربکس
اگر علائم شدید باشد، گیربکس باز میشود و صفحهها، دیسکها، کلاچها و باندها به صورت مستقیم بررسی میشوند تا میزان فرسودگی مشخص شود.
زمان مناسب تعویض صفحه کلاچ گیربکس اتومات
برای اینکه دچار تعمیرات سنگین نشوید، بهتر است این اصول کلی را رعایت کنید:
هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر (بسته به نوع خودرو و توصیه دفترچه) روغن گیربکس اتومات را تعویض کنید.
در کارکردهای بالای ۸۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر، اگر کوچکترین نشانهای از لغزش، بوی سوختگی یا تقه در تعویض دندهها حس کردید، حتماً به تعمیرگاه تخصصی مراجعه کنید.
اگر خودرو در شهرهای شلوغ، مسیرهای سربالایی یا برای کارهای خدماتی (مثل تاکسی اینترنتی) استفاده میشود، سرویسهای گیربکس باید زودتر از حد معمول انجام شود.
به یاد داشته باشید که تعویض بهموقع صفحه کلاچ گیربکس اتومات، از تعمیر کامل گیربکس بسیار ارزانتر است. در حالی که با یک سرویس بهموقع شاید فقط چند قطعه مصرفی عوض شود، بیتوجهی میتواند به تعویض پمپ روغن، سوپاپ بدی و حتی تعویض کامل مجموعه منجر شود.
هزینه تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات چقدر است؟
عدد دقیق هزینه به عوامل زیادی بستگی دارد؛ مثل:
نوع و مدل خودرو
قیمت روز قطعات اصلی
میزان آسیب وارد شده به سایر اجزای گیربکس
شهر و اجرت تعمیرگاه
اما به طور کلی، تعویض صفحه کلاچ گیربکس اتومات جزو تعمیرات نسبتاً پرهزینه محسوب میشود؛ چون هم قطعات قیمت بالایی دارند و هم باز و بست گیربکس زمانبر است. با این وجود، اگر در مراحل اولیه به تعمیرکار مراجعه کنید، معمولاً هزینه بسیار کمتر از زمانی است که گیربکس کاملاً بسوزد و نیاز به بازسازی کامل داشته باشد.
چگونه عمر صفحه کلاچ گیربکس اتومات را افزایش دهیم؟
برای اینکه دیرتر به سراغ تعویض صفحه کلاچ گیربکس اتومات بروید، این نکات را رعایت کنید:
نرم رانندگی کنید.
از شتابگیریهای شدید و گازهای ناگهانی خودداری کنید، مخصوصاً وقتی خودرو هنوز سرد است.در سربالاییها از ترمز دستی کمک بگیرید.
خودرو را با گاز نگه ندارید؛ این کار دشمن شماره یک صفحه کلاچ گیربکس اتومات است.روغن گیربکس را بهموقع و با استاندارد توصیهشده تعویض کنید.
از مواد افزودنی ناشناخته و ارزانقیمت در روغن گیربکس استفاده نکنید.از کشیدن تریلر یا حمل بار سنگین بدون مشورت با دفترچه خودرو خودداری کنید.
به نشانههای اولیه توجه کنید.
اگر تغییری در رفتار گیربکس حس کردید، حتی اگر جزئی بود، آن را جدی بگیرید و برای یک بازدید ساده به تعمیرگاه متخصص مراجعه کنید.
جمعبندی؛ تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات را جدی بگیرید
تمام شدن صفحه کلاچ گیربکس اتومات چیزی نیست که یک شبه اتفاق بیفتد؛ اما خیلی وقتها راننده آنقدر علائم را نادیده میگیرد تا کار به تعمیرات اساسی میکشد.
اگر موارد زیر را در خودروی خود میبینید:
بالا رفتن دور موتور بدون شتاب
بوی سوختگی از ناحیه گیربکس
ضربه و لرزش در تعویض دندهها
تاخیر در درگیر شدن دنده D یا R
بهتر است هر چه زودتر گیربکس را به دست یک تعمیرکار متخصص و مجموعه مجرب مانند مسترگیربکس بسپارید. سرویس بهموقع، تشخیص زودهنگام و رانندگی اصولی، بهترین راه برای افزایش عمر صفحه کلاچ و جلوگیری از هزینه تعمیر گیربکس اتومات است.
